44 günlük Vətən müharibəsi (II Qarabağ müharibəsi)

Mənbə: Anar İsayev, «Azərbaycan tarixi» hazırlıq vəsaiti (2025–2026) · PDF səh. 248–258 / §93

2020-ci ildə Azərbaycan ordusu erməni işğalına son qoymaq üçün Vətən müharibəsinə başladı. 44 gün davam edən bu müharibə ölkə tarixində Zəfər adı ilə qeyd olunur və işğal altındakı ərazilərin böyük hissəsinin azad edilməsi ilə nəticələndi.

Müharibəyə aparan hadisələr

2020-ci ilin 12–23 iyulunda Tovuz istiqamətində erməni qoşunlarının təxribatları baş verdi — bu, gərginliyin artmasına səbəb oldu. 27 sentyabr 2020-də Azərbaycan ordusu əks-hücum əməliyyatına başladı — 44 günlük Vətən müharibəsi rəsmi olaraq başladı.

2022-ci ilin avqustunda «Qisas» əməliyyatı həyata keçirildi — Azərbaycan ordusu strateji yüksəklikləri geri aldı və mövqelərini möhkəmləndirdi.

İşğaldan azad edilən ərazilər

Müharibə dövründə Azərbaycan ordusu ardıcıl olaraq işğal olunmuş rayonları azad etdi:

• Cəbrayıl — 4 oktyabr 2020
• Füzuli — 17 oktyabr 2020
• Zəngilan — 20 oktyabr 2020
• Ağdam — 20 noyabr 2020
• Kəlbəcər — 25 noyabr 2020
• Şuşa — 8 noyabr 2020

8 noyabr 2020 — Şuşanın azad edilməsi müharibənin dönüş nöqtəsi oldu. Bu gün hər il Zəfər Günü kimi qeyd olunur.

Atəşkəs və nəticələr

10 noyabr 2020-də Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında üçtərəfli bəyanat imzalandı — atəşkəs elan olundu, Azərbaycan qalibiyyətini təsdiqlədi. Müharibədə 2908 hərbi qulluqçu şəhid oldu.

2023-cü il antiterror əməliyyatı

2023-cü ilin sentiyabrında Azərbaycan ordusu antiterror əməliyyatı keçirdi — qalan işğalçı qüvvələr zərərsizləşdirildi, Xankəndi tam nəzarət altına alındı. 15 oktyabr 2023-də Xankəndidə Zəfər paradı keçirildi — bu, müharibənin tam qələbəsi kimi tarixə düşdü.

Tipik səhvlər

• Tovuz — 12–23 iyul 2020; 27 sentyabr — müharibə başlanğıcı!
• Şuşa — 8 noyabr 2020 = Zəfər Günü!
• 10 noyabr 2020 — üçtərəfli bəyanat; 2908 şəhid!
• Cəbrayıl 4.10; Füzuli 17.10; Zəngilan 20.10!
• Ağdam 20.11; Kəlbəcər 25.11!
• Qisas əməliyyatı — avqust 2022; Xankəndi paradı — 15.10.2023!

DİM qeydləri

• 27.09.2020 müharibə başlanğıcı; 44 gün.
• 08.11.2020 Şuşa — Zəfər Günü.
• 10.11.2020 üçtərəfli bəyanat; 2908 şəhid.
• 2023 sentyabr antiterror; 15.10.2023 Xankəndi paradı.
• Qisas — avqust 2022.