Qarabağda quruculuq. Böyük Qayıdışın ilk addımları

Mənbə: Anar İsayev, «Azərbaycan tarixi» hazırlıq vəsaiti (2025–2026) · PDF səh. 259–261 / §94

Müharibədən sonra Azərbaycan işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və köçkünlərin geri qayıdışı üzrə geniş proqram həyata keçirdi. Böyük Qayıdış milli strategiya çevrildi — minlərlə ailə öz yurdlarına qayıtmağa başladı.

İqtisadi rayonların yaradılması

7 iyul 2021-də Prezident 14 iqtisadi rayon yaradılması haqqında fərman imzaladı. Bu, azad edilmiş ərazilərin idarəetmə və inkişafının mərkəzləşdirilməsi üçün vacib addım idi.

Böyük Qayıdış proqramı

2022–2026-cı illər üçün «Böyük Qayıdış» proqramı qəbul edildi. Proqramın məqsədi köçkünlərin təhlükəsiz və planlı şəkildə öz yurdlarına qayıtması, yaşayış infrastrukturunun tikilməsi və sosial xidmətlərin bərpası idi.

İlk qayıdışlar

Azad edilmiş ərazilərə qayıdış ardıcıl olaraq həyata keçirildi:

• Ağalı kəndi — İyul 2022
• Laçın şəhəri — 28 may 2023
• Füzuli şəhəri — Avqust 2023
• Şuşa şəhəri — 8 may 2024
• Xocalı — 28 may 2024

7 fevral 2024-də Xankəndidə ilk səsvermə (seçki) keçirildi — bu, ərazinin tam Azərbaycan nəzarəti altında olduğunu təsdiqlədi.

Sülhməramlıların çıxışı və bərpa işləri

12 iyun 2024-də rus sülhməramlıları Azərbaycan ərazisindən tam çıxdı. Bundan sonra bütün azad edilmiş ərazilər tam Azərbaycan nəzarəti altına keçdi.

Bərpa işləri geniş miqyasda davam edir: yaşayış binaları, məktəblər, xəstəxanalar, yollar tikilir. Eyni zamanda minaların təmizlənməsi — müharibədən sonra ən böyük problemlərdən biri — beynəlxalq təcrübə və müasir texnologiyalarla həyata keçirilir.

Tipik səhvlər

• 7 iyul 2021 — 14 iqtisadi rayon!
• Böyük Qayıdış — 2022–2026 proqramı!
• Ağalı kəndi — iyul 2022 ilk qayıdış!
• Laçın 28.05.2023; Füzuli avqust 2023!
• Şuşa 8.05.2024; Xocalı 28.05.2024!
• Xankəndi səsvermə — 7 fevral 2024; rus sülhməramlıları çıxış — 12 iyun 2024!

DİM qeydləri

• 07.07.2021 14 iqtisadi rayon.
• Böyük Qayıdış 2022–2026.
• Ağalı iyul 2022; Laçın 28.05.2023.
• Şuşa 08.05.2024; Xocalı 28.05.2024.
• 07.02.2024 Xankəndi səsvermə; 12.06.2024 sülhməramlı çıxışı.