Lənkəran xanlığı

Mənbə: Anar İsayev, «Azərbaycan tarixi» hazırlıq vəsaiti (2025–2026) · PDF səh. 121–122 / §47

Lənkəran xanlığı XVIII əsrin ortalarında Cəmələddin Mirzə bəy (Qara xan) tərəfindən müstəqil elan edildi. O, Səfəvi sülaləsinin törəməsi idi. Xanlığın mərkəzi Lənkəran şəhəri idi — Xəzər sahilində sənətkarlıq və ticarət mərkəzi. İqtisadiyyat əsasən kənd təsərrüfatına əsaslanırdı; xanlıq Rusiya, Yaxın Şərq və Qafqazın digər regionları ilə ticarət aparırdı.

Cəmələddin Qara xan (1747–1786) dövründə siyasi sabitlik iqtisadi inkişafın şərti idi. 1785-ci ildə xarici təcavüzlərdən qorunmaq məqsədilə xanlıq Fətəli xan Qubanın asılılığını qəbul etdi.

Mir Mustafa xan (1786–1814) Cəmələddin Mirzənin varisi olub hakimiyyət saxladı. 1795-ci ildə Ağa Məhəmməd xan Qacara qarşı ittifaq qurdu. 1802-ci ildə Georgiyevsk müqaviləsi imzalandı — Gürcüstan Rusiyanın himayəsinə keçdi. 1813-cü ildə Gülüstan müqaviləsi ilə Lənkəran da Rusiya işğalının əhatə dairəsinə daxil oldu.

Hökmdarlar

Xronologiya

• 1747 — Cəmələddin Qara xan — xanlığın yaranması
• 1785 — Quba (Fətəli xan) asılılığı
• 1795 — Qacarlara qarşı ittifaq
• 1802 — Georgiyevsk müqaviləsi
• 1813 — Gülüstan müqaviləsi

Tipik səhvlər

• Cəmələddin Qara xan = Qara xan — eyni şəxs.
• 1785 — Quba asılılığı; 1813 Gülüstan — Rusiya-İran müqaviləsi.
• Lənkəran Cənubi Azərbaycanda — Bakı ilə qarışdırma!

DİM qeydləri

• Banisi: Cəmələddin Qara xan (1747–1786); varis: Mir Mustafa xan (1786–1814).
• 1785 — Quba asılılığı; 1795 — Qacar ittifaqı; 1813 — Gülüstan.